Gogoeta bat ingurumen-galeraz, indarkeriaren, amaieraren, artea erresistentziatzat eta itxaropen baten aukeraz.

Zer egin dezake literaturak ingurumen-krisiak, demokraziaren desegiteak eta zentzua galtzeak zatitutako mundu batean?

New York ilun batean, oraindik pandemiaren kolpeak astinduta eta Trumpen autoritarismo berriak sortutako itzalpean, idazle batek Benjamin Fondane-ren bizitza-liburua egitea eskatzen diote; rumaniar jatorriko frantziar poeta eta zinemagilea, Parisko surrealismoaren lekuko, Buenos Airesen malditutako film baten egilea eta Auschwitz-en hil zena. Baina proiektua eten egiten da. Gaixotasun batek, dolu batek eta gertakari suntsitzaile batek zirrikitu bat irekitzen dute, eta hor sartzen dira familiaren iragana, paisaiaren desagerpena, mende honen hondakinak eta Argentinarako emigratu zen aitonari opari berezi bat erakutsi zion azeri baten oroitzapena.

Denetan zirrikitu bat dago eta horretatik sartzen da argia eleberri mutante bat da, saiakeraren, autobiografiaren, bizitza-liburu apokrifoaren eta tratatu filosofikoaren erdian; testu bat, oharrak dituena eta zabaltzen duena, gaur nola bizi eta nola idatzi galdetzen duena, kolapsoaren erdian. Halaber, mundu bat desegiten ari denaren elegia bat da, mundu fisikoa, baina baita sinbolikoa eta morala ere. Eta saiakera handia, desesperatua eta beharrezkoa da, zentzua itzultzeko, irudimena, arte-sorkuntza eta Simone Weilek defendatzen zuen arreta erabiliz.

Gogoeta bat amaieraz, ingurumen-doluaz, ikusgai eta ikusezin den indarkeriaren, artea erresistentziatzat eta itxaropen baten aukeraz. W. G. Sebald, Sigrid Nunez, Zadie Smith, Annie Dillard edo Rachel Cusk-en oihartzunekin, liburu honek Patricio Pron bere belaunaldiko kontakizun berezien eta ausartenetako bat dela berresten du: erradikal, dotore, zorrotza eta melankolikoa. Idazle bat, desolazioa pentsamendu bizian bihurtzen duena eta kontakizuna emozio distiratsu eta ahaztezin batean.